Τεύχος Σεπτεμβρίου 2011
Μια σημαντική εφ' όλης της ύλης συνέντευξη του Παναγιώτη Ράππα
Συνέντευξη στην Ελένη Χριστοδούλου
Ζει ανάμεσά μας, τον θαυμάζουμε και τον αγαπάμε, είμαστε περήφανοι για τη διεθνή πορεία του και πάντα επιδιώκουμε να ακούσουμε τις εύστοχες παρατηρήσεις του και μάλιστα για τον τόπο που μας γέννησε, την Ύδρα. Έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε στη «Φωνή της Ύδρας» τον Παναγιώτη Ράππα και να μας κάνει την τιμή, να κουβεντιάσουμε και να φανερώσουμε διάπλατα στους αναγνώστες μας την τρισδιάστατη τέχνη του, αλλά και την πολυδιάστατη προσωπικότητά του. Μας μιλά από καρδιάς ως ενεργός πολίτης και αισθανόμαστε κάτι σαν γάργαρο νερό που τρέχει, αποκαλύπτοντας έντονους προβληματισμούς. Κάτι σαν «εγερτήριο» που μας ξυπνά με τις αλήθειες του και τη μοναδικά εύγλωττη συνειδητοποίηση της σύνθετης καθημερινότητάς μας.
Kύριε Ράππα είστε διακεκριμένος σκηνοθέτης και animator, συνεργαστήκατε με τον Steven Spielberg και είσαστε ισόβιο μέλος της Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών του Κινηματογράφου των ΗΠΑ. Πείτε μας με δεδομένη τη λαμπρή σας διαδρομή, πώς ξεκίνησε η πρώτη επαφή σας με το αντικείμενο και η αγάπη σας για τα κινούμενα σχέδια και τη δημιουργία τους; Και πώς από την Ύδρα και τα στενά σοκάκια της, βρεθήκατε να διασχίζετε τις πλατιές λεωφόρους της επιτυχίας;
Η πρώτη σκέψη που περνάει από το μυαλό μου μετά τον σύντομο απολογισμό της ερώτησης είναι: «Πέρασαν τα χρόνια…». Στην πραγματικότητα βέβαια έχω την αίσθηση ότι βρίσκομαι ακόμα στην αρχή.
Η σχέση μου με τα κινούμενα σχέδια ξεκίνησε τυχαία ένα βροχερό και κρύο απόγευμα την δεκαετία του 80 στο Βερολίνο και εξελίχθηκε σε τρόπο ζωής. Αυτό που είχα ξεκινήσει να σπουδάζω ήταν χαρακτική και ζωγραφική και ξαφνικά ανακάλυπτα ότι μπορεί κανείς να δώσει μια ακόμη διάσταση στις εικόνες, τον χρόνο, και να «παγιδεύει» μέσα τους την ίδια την ζωή.
Η Ύδρα και τα στενά σοκάκια της ήταν και εξακολουθούν να είναι ένα «καλό σχολείο» πάνω στην αισθητική. Και δεν είναι το μόνο αντικείμενο που διδάχτηκα περνώντας απ’ αυτό το σχολείο.
Αυτό βέβαια που έχει σημασία να ακουστεί, ιδιαίτερα για τους νεότερους, είναι ότι πέρα από την μίζερη πραγματικότητα της «ελληνικής ευνοιοκρατίας» υπάρχει ένας κόσμος που λειτουργεί αξιοκρατικά και δίνει την ευκαιρία σε νέους ανθρώπους να διακριθούν και να δημιουργήσουν. Και μάλιστα όχι μόνο από τα στενά σοκάκια της Κιάφας που ξεκίνησα εγώ, αλλά οποιαδήποτε σοκάκια οποιουδήποτε χωριού του πλανήτη και αν προέρχονται. Αρκεί βέβαια να έχουν ΠΙΣΤΗ στις δυνάμεις τους, στα όνειρά τους, να έχουν μάθει να πειθαρχούν και να μην το βάζουν εύκολα κάτω.
Οι ταινίες τρισδιάστατων κινουμένων σχεδίων (3D animation) που φέρουν την υπογραφή σας, όπως «Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι» και «Ένα δέντρο, μια φορά» συμπαραγωγής της ΕΡΤ και βασισμένες στις ιστορίες του πολυγραφότατου παραμυθά Ευγένιου Τριβιζά, απέσπασαν διακρίσεις πανευρωπαϊκά, καινοτόμησαν πρωτοποριακά και έδωσαν τρισδιάστατη έννοια στη μέχρι πρότινος επίπεδη ελληνική μας πραγματικότητα. Ως ανήσυχο και δραστήριο πνεύμα, ποια νέα παραγωγή μάς ετοιμάζετε στο άμεσο μέλλον;
Τελειώνω αυτό τον καιρό μια ταινία μικρού μήκους σε συμπαραγωγή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση. Είναι η μεταφορά ενός διηγήματος του Ελληνο-Iρλανδού και από επιλογή Ιάπωνα συγγραφέα, Λευκάδιου Χερν ή Γιακούμο Κοϊζούμι, με τίτλο «η Πηγή της Νιότης». Η ταινία θα παρουσιαστεί σε παγκόσμια πρεμιέρα στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, τέλη Νοεμβρίου, στα πλαίσια ενός αφιερώματος που ετοιμάζεται εκεί για τον συγγραφέα.
Ταυτόχρονα ετοιμάζεται η μεταφορά της «Σταχομαζώχτρας» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στην οθόνη, σε συμπαραγωγή με την ΕΡΤ αυτή. Δυστυχώς λόγω των πολλών προβλημάτων που έφερε μαζί της η κρίση, η παραγωγή έχει καθυστερήσει και η ταινία δεν θα είναι έτοιμη για φέτος, όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί, για να τιμήσει τα 100 χρόνια από τον θάνατο του πολύ μεγάλου μας συγγραφέα.
Mε ιδιαίτερο θαυμασμό στεκόμαστε σε μια φιλόδοξη προσέγγιση, στους μύθους του Αισώπου που θα παρουσιαστούν κινηματογραφικά με τη δική σας ματιά και άποψη, με τα διαχρονικά διδάγματα να ρέουν τρισδιάστατα μεν, αλλά πιο αναγκαία και ουσιαστικά από ποτέ. Οι μύθοι του Αισώπου αφηγούνται και διδάσκουν και από την πρωταρχική τους μορφή που από στόμα σε στόμα διασώθηκε, έφτασε η ώρα να πάρουν μια άλλη χροιά κινηματογραφική και μια νέα διάσταση πάντα με την έμπνευση και τη δημιουργικότητα του Παναγιώτη Ράππα. Πείτε μας, τι σχέδια κάνετε για την απόδοσή τους;
Η δημιουργία μιας σειράς κινουμένων σχεδίων πάνω στους μύθους του Αισώπου υπήρξε μια παλιά μου επιθυμία. Δεν χρειάζεται βέβαια να εξηγήσω τους λόγους. Έψαχνα όμως για χρόνια, να βρω τη μέθοδο να το κάνω μ’ ένα τρόπο εύληπτο και ευχάριστο για μικρά παιδιά. Σαν διασκέδαση πρώτα και με τα όποια συμπεράσματα και επεξηγήσεις να ακολουθούν. Από ένα τελείως τυχαίο γεγονός -πριν δύο τρία χρόνια- βρήκα τον τρόπο. Τα υπόλοιπα ήταν θέμα μεθοδικής δουλειάς. Έτσι τα ζώα, οι βασικοί ήρωες των μύθων δηλαδή, βρίσκονται συγκεντρωμένα, για να αποφύγουν την εξαφάνιση, σ’ ένα τεράστιο πάρκο. Το ζωολογικό κήπο «Ο Αίσωπος». Εκεί έχουν αποφύγει μεν την εξαφάνιση, έχουν όμως, συνωστισμένα όπως είναι, αποκτήσει και όλες τις νευρώσεις που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο των μεγαλουπόλεων. Αυτό τον καιρό βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαπραγμάτευση ανάμεσα σε διάφορους ευρωπαϊκούς τηλεοπτικούς σταθμούς για συμπαραγωγή, που όταν ολοκληρωθεί θα αρχίσει και η παραγωγή τους.
Aγαπητέ κύριε Ράππα μέσα στην πολυάσχολη επαγγελματική σας δραστηριότητα πάντα συνυπάρχει -και πολλές φορές μάλιστα κυριαρχεί- η Υδραίικη πραγματικότητα και η κοινωνική ζωή του τόπου μας. Άλλωστε συχνά, εύστοχα και καίρια την καυτηριάζετε. Με το χέρι στην καρδιά λοιπόν, πώς βλέπετε το προφίλ της νέας δημοτικής αρχής, η οποία συμπλήρωσε οκτώ μήνες παρουσίας, αλλά και πώς αξιολογείτε τις μέχρι τώρα ενέργειές της;
Θέλω να πιστεύω ότι όλοι οι άνθρωποι, όταν μιλούν για τον τόπο που τους γέννησε, με το χέρι στην καρδιά μιλούν. Έχω πάψει προ πολλού όμως να πιστεύω ότι οι όποιες αλλαγές είναι απαραίτητες για να βελτιωθεί η καθημερινότητά μας, θα προέλθουν από κάποια «Αρχή» ή «Πολιτική» μόνο.
Αυτό που θεωρώ ουσιαστικό και αξίζει νομίζω κάθε προσπάθεια είναι να βοηθήσουμε όλοι να υπάρξει και πάλι, πραγματικά «κοινωνική ζωή» στην Ύδρα. Μόνο όταν οι κοινωνίες μας αρχίσουν να είναι συμμετοχικές θα βελτιωθούν «ουσιαστικά» τα πράγματα για όλους. Όταν μεταβληθούμε δηλαδή από εγωκεντρικές μονάδες που ομφαλοσκοπούν αυτάρεσκα, σε «κοινωνία» ανθρώπων, σε «εκκλησία» του Δήμου και πάλι. Αυτό θα κάνει καλύτερες τις κοινωνίες μας και εμάς καλύτερους ανθρώπους. Φτάνουν πολύ ελπιδοφόρα μηνύματα σ’ αυτή την κατεύθυνση τον τελευταίο καιρό από την Ύδρα, που ειλικρινά με γεμίζουν χαρά. Έχει δημιουργηθεί μια ομάδα εθελοντών αιμοδοτών για παράδειγμα, με συγκεκριμένη και ουσιαστική δράση. Οι κάτοικοι βγήκαν στους δρόμους για να βοηθήσουν να λυθεί το αιώνιο πρόβλημα της καθαριότητας όταν χρειάστηκε. Παρακολούθησα συγκινημένος τους Υδραίους να διασκεδάζουν όλοι μαζί, στην πρώτη παράσταση μιας θεατρικής ομάδας που έφτιαξαν οι ίδιοι. Πίσω από όλα αυτά υπάρχουν φυσικά άνθρωποι -κυρίως νέοι- με διάθεση για κοινωνική προσφορά που είναι άξιοι συγχαρητηρίων.
Ο Δήμος οφείλει βέβαια να συμπαρίσταται σ’ όλες αυτές τις προσπάθειες και να καλλιεργεί αυτή τη διάθεση για προσφορά. Είναι σίγουρο ότι ο Άγγελος ο Κοτρώνης διαθέτει και την ευαισθησία και την καλλιέργεια να το κάνει. Ελπίζω και εύχομαι να διαθέτει και το πολιτικό ένστικτο που θα τον οδηγήσει να πείσει και ολόκληρο το επιτελείο του ότι αυτή πρέπει να είναι η άμεση προτεραιότητά τους.
Για να έχουν συνέχεια και να πετύχουν όλα αυτά όμως, πρέπει επίσης να καλλιεργηθεί -με επιμονή- το συναίσθημα στους δημότες, ότι ο Δήμος είναι το σπίτι τους και όχι ένα κλειστό κλαμπ «ολίγων» και «εκλεκτών». Ένα σπίτι ανοικτό σε όλους, που τους αντιμετωπίζει με δικαιοσύνη και κατανόηση «ως ίσους». Αυτά σε ό,τι αφορά το προφίλ.
Είναι νωρίς, νομίζω, για απολογισμούς και δεν έχω άλλωστε την πληροφόρηση που θα μου επέτρεπε να το κάνω αντικειμενικά. Μπορώ όμως να μιλήσω για το τι περιμένω οπωσδήποτε από τη νέα δημοτική αρχή, για να την εμπιστευτώ ξανά με την ψήφο μου. Και αυτό αφορά κυρίως την βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών του νησιού, οι οποίες για δεκαετίες ολόκληρες είχαν εγκληματικά παραμεληθεί. Ιδιαίτερα αφού:
· Εξακολουθούμε να καίμε τα σκουπίδια μας σε μια χωματερή που εκτός του ό,τι επιβαρύνει το περιβάλλον με τοξικές αναθυμιάσεις, έχει βάλει «μπουρλότο» πολλές φορές στο νησί, κατέστρεψε τα δάση του και στοίχισε ανθρώπινες ζωές.
· Εξακολουθούμε να ρίχνουμε στη θάλασσα «ζωντανά»… και ανεπεξέργαστα τα λύματά μας και να παίζουμε όλοι μαζί ότι «ουδέν το μεμπτό συμβαίνει». Αυτό από ένα νησί που κυριολεκτικά ζει από τον τουρισμό είναι όχι μόνο ανόητο αλλά και ανήθικο σαν στάση.
· Η ανεξέλεγκτη πολυγνωμία, διχογνωμία, πολυπραγμοσύνη, γύρω από το τι επιτρέπεται και τι όχι στο νησί -όπου και η «κουτσή Μαρία» έχει άποψη και μάλιστα προσπαθεί να την επιβάλει, όπου οι «αρμόδιοι» λειτουργούν ασυντόνιστα και συχνά ανάλογα με ποιόν έχουν απέναντι τους -έχει σαν αποτέλεσμα να γίνεται ο βίος αβίωτος των κατοίκων του και ιδιαίτερα των οικονομικά ασθενέστερων. Οι εύρωστοι -ευτυχώς όχι όλοι- οργιάζουν άλλωστε χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανένα. Και αυτοί -οι ασθενέστεροι- θα πρέπει να προστατευτούν αν δεν θέλουμε η Ύδρα να γίνει απλά ένας οικισμός παραθεριστικών κατοικιών. Η τελευταία απογραφή αυτή την τάση επιβεβαιώνει δυστυχώς. Λιγοστεύουμε…
· Τέλος το θέμα της καθαριότητας όπου φαίνεται ότι και πάλι «το θάρρος έχει κουραστεί» για να κάνω κατάχρηση των στίχων του Ρίλκε, θα πρέπει να λυθεί οριστικά και με αξιοπρέπεια επιτέλους.
Εύχομαι ολόψυχα να τα καταφέρουν.
Σας ευχαριστώ για την φιλοξενία.