Συνέντευξη στην Ελένη Χριστοδούλου
Στο άκουσμα των ναρκωτικών ουσιών πάντα τρομάζουμε. Η αίσθηση της εξάρτησης, ο απόλυτος εθισμός και η ζωή του ατόμου που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη χρήση ουσιών, μας κάνει συχνά να θεωρούμε ότι σ' αυτό το κανάλι μπαίνουν μόνο οι νέοι που έχουν παρασυρθεί και πως αυτά συμβαίνουν σε άλλες οικογένειες. Κάτι το οποίο όμως δεν είναι αληθές. Τα ναρκωτικά δυστυχώς είναι καθαρή επιλογή αρκετών νέων και «κυκλοφορούν» ευρέως. Για το λόγο αυτό θα πρέπει κάθε γονιός να μεγιστοποιήσει την επαγρύπνησή του απέναντι στα παιδιά του. Η «ΦτΥ» ανοίγοντας το θέμα-ταμπού, μίλησε με τους υπεύθυνους του ΚΕΘΕΑ, με σκοπό να ρίξουμε «φως» στο πρόβλημα και να λάβουν οι αναγνώστες μας σαφείς και εξειδικευμένες απαντήσεις σε συνήθη ερωτήματα.
Η Τζένη Πέτρου, Ψυχοπαιδαγωγός, Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια και Μέλος του Θεραπευτικού προσωπικού του ΚΕΘΕΑ (Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) απαντά στα ερωτήματά μας.
Τι είναι οι ναρκωτικές ουσίες; Πόσο εύκολο είναι να παρασυρθούν παιδιά και έφηβοι;
Ναρκωτικό ορίζεται, καθετί το οποίο παρεμβαίνει στη συνείδησή μας. Δυστυχώς είναι εύκολο να παρασυρθούν τα παιδιά. Αυτό που μας λέγανε οι γονείς πρόσεχε, γιατί υπάρχει κάποιος που θα σου ρίξει ναρκωτικό στα ποτά δεν ισχύει. Τα παιδιά από μόνα τους έχουν επιλέξει τη χρήση και ξέρουν πολύ καλά τι είναι αυτό. Όμως για τους έφηβους το να βρουν ένα τεχνητό μέσο να κουκουλώσουν τα συναισθήματά τους ίσως είναι ο πιο εύκολος δρόμος. Το δύσκολο είναι να βρούμε τι συμβαίνει πίσω με τον έφηβο που έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, που αισθάνεται ότι δεν έχει αποδοχή και ψάχνει την αποδοχή στους δρόμους ή στους φίλους. Να ξέρετε ότι όλοι οι άνθρωποι που κάνουν χρήση ναρκωτικών, το κάνουν όχι γιατί έτυχε, αλλά γιατί η πράξη αυτή κάτι απαντάει σ' αυτούς στη συγκεκριμένη φάση.
Ποια είναι τα «σημάδια» που κάνουν τους γονείς να ανησυχήσουν και να θεωρήσουν ότι τα παιδιά τους κάνουν χρήση ουσιών;
Η εφηβεία από μόνη της φέρνει μια πολύ μεγάλη κρίση. Πολλά λοιπόν σημάδια που βλέπουμε στα παιδιά αποτελούν στοιχεία της αναπτυξιακής αυτής φάσης. Δηλαδή τα ίδια τα στοιχεία της εφηβείας είναι πολλές φορές, τα ίδια στοιχεία που πρέπει να μας προβληματίσουν. Δηλαδή η απομόνωση, η μοναξιά, τα ξεσπάσματα θυμού, η σχολική εγκατάλειψη, η αλλαγή στις παρέες. Αυτά είναι στοιχεία τα οποία δείχνουν ότι το παιδί βρίσκεται σε μια ένταση και που δημιουργούν στο γονιό έναν προβληματισμό. Άλλοτε είναι τα φυσιολογικά σημάδια της εφηβείας, άλλοτε όμως είναι σημάδια ότι κάτι δεν πάει καλά.
Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά, για να εντοπίσουν το πρόβλημα οι γονείς;
Δυστυχώς δεν υπάρχει. Αν ο γονιός δεν είναι πολύ κοντά στο παιδί, δε θα καταλάβει τη διαφορά. Και γι' αυτό συνήθως οι γονείς ανακαλύπτουν την αλήθεια αρκετά χρόνια μετά. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά παιδιά κάνουν χρήση ουσιών από τα δεκαπέντε και οι γονείς το ανακαλύπτουν όταν αυτά πάνε φαντάροι ή και αργότερα. Και συχνά το μαθαίνουν όταν το παιδί φτάνει στο σημείο να τους πει ότι θέλει βοήθεια ή να ενημερωθούν διαφορετικά, καθώς προκύπτουν νομικές εκκρεμότητες. Πάντως η χρήση αργά ή γρήγορα φαίνεται.
Μπορεί ο γονιός να το ελέγξει, βασιμένος σε χρηματικές απώλειες; Η εμφάνιση του παιδιού μπορεί να δώσει στοιχεία ανησυχίας;
Δυστυχώς τα ναρκωτικά είναι φτηνά και τα παιδιά έχουν εύκολη πρόσβαση σ΄αυτά. Δε χρειάζονται αρκετά χρήματα και τα παιδιά είναι ένας εύκολος στόχος. Επιπλέον το παιδί δεν έχει κάποια εμφανισιακά γνωρίσματα. Υπάρχουν πολλοί που λένε ότι τα κόκκινα μάτια προδίδουν τη χρήση ή ακόμα και η ανησυχία του. Όμως επειδή τα παιδιά είναι πάντα πιο μπροστά από εμάς, ξέρουν να καλύπτουν κάποια πράγματα. Η χρυσή τομή είναι η καλή επικοινωνία με τους γονείς. Το πόσο μπορεί το παιδί να μας εκμυστηρευτεί αυτά, που του συμβαίνουν. Γενικά η χρήση δεν είναι ένα εύκολο κεφάλαιο στις οικογένειες. Φέρνει μεγάλη αναταραχή και σαφώς όλοι οι γονείς δεν είμαστε εκπαιδευμένοι να αντιμετωπίσουμε όλα τα πράγματα. Γίνονται λάθος κινήσεις, υπάρχει πανικός, έλλειψη ψυχραιμίας και συχνά απειλές. Αυτοί όμως είναι κακοί οδηγοί που παρόλ' αυτά καταλαβαίνουμε πως αρχικά εύλογα συμβαίνουν ως αντίδραση από τους γονείς.
Ποια θα πρέπει να είναι η πρώτη κίνηση που θα κάνει ένας γονιός, όταν εντοπίσει κάποιο πρόβλημα;
Το σημαντικό είναι όταν αντιληφθούμε ότι συμβαίνει κάτι, να ζητήσουμε την άποψη ειδικού για το πώς θα αντιμετωπίσουμε το συγκεκριμένο θέμα. Τότε βάσει των οδηγιών που θα πάρουμε, έχουμε να κινηθούμε. Συμβαίνει οι γονείς, το θέμα της χρήσης είτε να το υποβιβάζουν και να το υποτιμάνε ή ακόμα να θεωρούν ότι μπορούν να το λύσουν αυτοί. Οι κινήσεις αυτές όμως συνήθως φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα. Η χρήση των ναρκωτικών ουσιών δεν είναι γρίπη, δεν περνάει από μόνη της. Η ιστορία δείχνει το αντίθετο. Όταν το πρόβλημα το αφήσεις, μεγεθύνεται.
Πώς γίνεται η πρώτη επαφή με το ΚΕΘΕΑ από τους ενδιαφερόμενους;
Συνήθως έρχεται πρώτη η οικογένεια στο τμήμα γονιών. Ενημερώνεται και κινητοποιείται και φέρνει μετά το παιδί στο τμήμα εφήβων. Τηρείται το απόρρητο μεταξύ οικογένειας και παιδιού. Όμως οι θεραπευτές δεν τηρούμε το απόρρητο, συζητούμε, γιατί στόχος μας είναι να βοηθήσουμε όλη την οικογένεια. Βλέπουμε τα παιδιά συνήθως 1-2 φορές την εβδομάδα ανάλογα με τις ανάγκες και το παιδί μένει πάντα στην οικογένειά του αφού είμαστε εξωτερικής διαμονής. Η ίδια η οικογένεια καλείται επίσης στο να ελέγχει και να έχει όλη την επιμέλεια του ανηλίκου.
Αν αποφασίσει το ίδιο το παιδί να σταματήσει τη χρήση, μπορεί; Ποια η συμβολή του ΚΕΘΕΑ;
Βεβαίως και μπορεί. Θεωρούμε ότι εάν επιλέξουν τα παιδιά να ζητήσουν βοήθεια, επιστροφή υπάρχει από τα ναρκωτικά, όποιες και αν είναι οι ουσίες. Σίγουρα όλα τα ναρκωτικά κάνουν εξάρτηση. Άλλα κάνουν ψυχική, άλλα σωματική και άλλα ταυτόχρονα ψυχική και σωματική εξάρτηση. Αναλόγως σε ποιο στάδιο της εξάρτησης βρίσκεται και από ποια ουσία, του υποδεικνύουμε μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση, αξιολογώντας τη χρήση μέσα στη ζωή του ίδιου του ανθρώπου.
Τα προγράμματα του ΚΕΘΕΑ είναι στεγνά προγράμματα, δε χορηγούνται υποκατάστατα, δεν υπάρχουν λίστες αναμονής και η βασική μας αρχή στηρίζεται στην αλληλοβοήθεια. Όλες οι υπηρεσίες είναι δωρεάν.
Επιπλέον θα ήθελα να σας ενημερώσω για μια άλλη συμβολή του ΚΕΘΕΑ ΝΟΣΤΟΣ. Ασχολούμαστε εκτός των ναρκωτικών και με μια άλλη εξάρτηση, αυτή από το διαδίκτυο που έχει γίνει μάστιγα και θέλει μεγάλη προσοχή και εκπαίδευση. Χρειάζεται μεγάλος έλεγχος από τους γονείς που θα θέσουν στα παιδιά τους όρια. Τα παιδιά ναι μεν πρέπει να είναι κοντά στους υπολογιστές, αλλά θα πρέπει να τους έχουν ως εργαλείο. Η μονομανία είναι ανησυχητική. Όταν δηλαδή το παιδί επιλέγει τον υπολογιστή ως υποκατάστατο των δραστηριοτήτων της ζωής του.
Στη φωτογραφία διακρίνονται: Τζένη Πέτρου, Ψυχοπαιδαγωγός, Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια και Μέλος Θεραπευτικού προσωπικού ΚΕΘΕΑ, Πέγκυ Νιάρχου, Κοινωνιολόγος Υπεύθυνη της Μονάδας Κοινοτικής και Έγκαιρης Παρέμβασης του ΚΕΘΕΑ ΝΟΣΤΟΣ, Ελένη Χριστοδούλου, Βασίλης Γκιτάκος, Διευθυντής ΚΕΘΕΑ.
Πληροφορίες:
Συμβουλευτικό Κέντρο Πειραιά ΚΕΘΕΑ ΝΟΣΤΟΣ
210 4220708 & 210 4111341
Μονάδα Έγκαιρης & Κοινοτικής Παρέμβασης - Εξάντας
210-4112778 & 210 4226005
