Πέμπτη, 22 Απριλίου 2021

H Υδραϊκή συνοικία του Πειραιά από το Pireorama του Στέφανου Μίλεση

  • Κυριακή, 28 Φεβρουαρίου 2021 12:07
  • 3'
Είναι γνωστή η προσφορά της Ύδρας κατά την περίοδο της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας. Η πολυπόθητη ελευθερία έφτασε, όταν οι περισσότεροι Υδραίοι τα είχαν θυσιάσει όλα στο βωμό της ανεξαρτησίας. 
Ο Πειραιάς οφείλει στους Υδραίους το μεγαλύτερο μέρος της δημιουργίας του και της ύπαρξής του. Άνθρωποι ναυτικοί οι Υδραίοι αναζήτησαν την τύχη τους όταν μεταφέρθηκε η πρωτεύουσα από το Ναύπλιο στην Αθήνα, στον Πειραιά για να βρίσκονται και πάλι κοντά στη θάλασσα και να επιδοθούν στα ναυτικά επαγγέλματα. Οι Υδραίοι κατέφταναν στον Πειραιά περισσότεροι από οποιονδήποτε άλλο έποικο, δημιουργώντας τη δική τους συνοικία την γνωστή ακόμα ως "Υδραϊκή Συνοικία"
Η ιστορία της εγκατάστασης των Υδραίων στον Πειραιά αποτελεί ένα τεράστιο και ξεχωριστό κεφάλαιο στο οποίο δυνάμεθα να αναφερθούμε μόνο συνοπτικά. Οι Υδραίοι έφταναν ύστερα από ενέργειες ενός οργάνου που οι ίδιοι είχαν συγκροτήσει και που έφερε τον τίτλο "Η επί του Συνοικισμού των Υδραίων Εν Πειραιεί Επιτροπή". Η εγκατάστασή τους γινόταν σε συγκεκριμένη περιοχή της πόλης και με συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται σε Βασιλικό Διάταγμα του Όθωνα που δημοσιεύθηκε στο Φ.Ε.Κ. 18/20.5.1838 με τον τίτλο "Περί Συνοικισμού Υδραίων εις Πειραιά".  
Γεγονός αναμφισβήτητο είναι ότι οι Υδραίοι ανταποκρίθηκαν και σύντομα πολλές υδραϊκές οικογένειες έσπευσαν να εγκατασταθούν στον Πειραιά. Κύριο κίνητρο της μετακίνησής τους ήταν φυσικά η αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής μακριά από τη φτώχεια που είχαν περιέλθει. Ένα έτος πριν το 1837, ο Όθωνας είχε διατάξει τον έρανο σε όλες τις εκκλησίες της επικράτειας υπέρ των πτωχών οικογενειών της Ύδρας. Διότι φαίνεται ότι δεν ήταν αρκετή η οικονομική αφαίμαξη του νησιού από την επανάσταση, επιπροσθέτως ένας καταστροφικός σεισμός το είχε χτυπήσει λίγο καιρό πριν. Το 1837 ο σεισμός αυτός ήταν τόσο καταστροφικός που προξένησε βλάβη σχεδόν σε όλα τα σπίτια της. Φυσικά δεν ήταν σαν τον προγενέστερο του 1769 οι δονήσεις του οποίου διήρκεσαν επί 36 ημέρες, ωστόσο όμως του 1837 ήταν που βρήκε τον υδραϊκό πληθυσμό σε άσχημη κατάσταση.  
Ως σημείο εγκατάστασης στον Πειραιά ορίσθηκε "παρά τω λιμένι και προς το Τελωνείον δυτικομεσημβρινώς κείμενου μέρους του Πειραιώς"

Σκοπός της εγκατάστασης ήταν η αποκατάσταση των Υδραίων  με την παράλληλη ενσωμάτωσή τους με τον εν Πειραιεί σχηματιζόμενο Δήμο. Η αποκατάσταση των αγωνιστών αποτελούσε την περίοδο εκείνη μια προτεραιότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι στο ίδιο Φ.Ε.Κ. που προβλέπονται οι όροι εγκατάστασης Υδραίων στον Πειραιά, υπάρχει ονομαστική κατάσταση με την οποία χορηγούνται στρατιωτικοί βαθμοί σε οπλαρχηγούς του αγώνα της ανεξαρτησίας.

Στο σχέδιο εγκατάστασης προβλέπονται αρχικώς 48 παραλληλόγραμμα που περιλαμβάνουν και εθνικές γαίες, τα οποία σε περίπτωση που δεν επαρκέσουν δύνανται να επεκταθούν προς δυσμάς! 

Το Β.Δ. καταγράφει όλες τις υποχρεώσεις των "αποίκων" (όπως τους αποκαλεί) με κυριότερες τις εξής δύο: 
α) Δεν μπορεί να πωληθεί το οικόπεδο πριν οικοδομηθεί σε αυτό οικία ή αποθήκη και 
β) Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της έναρξης οικοδόμησης κτίσματος έως της περατώσεώς του δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο των έξι μηνών, χωρίς να χορηγείται παράταση προθεσμίας! 

Οι Υδραίοι όμως υπερνίκησαν τις δυσκολίες της μετακίνησης εκείνης της εποχής όπως και τους όρους της εγκατάστασης και ανταποκρίθηκαν σε τέτοιο βαθμό που όσο άδειαζε η Ύδρα, τόσο γέμιζε ο Πειραιάς!

Άλλωστε δεν ήταν τυχαίο ότι ο πρώτος Δήμαρχος του Πειραιά υπήρξε ο Υδραίος Αντώνης Σερφιώτης (1835-1841). 

Οι Δήμαρχοι του Πειραιά τα πρώτα χρόνια είναι μοιρασμένοι ανάμεσα στις δύο μεγάλες πληθυσμιακές δεξαμενές της πόλης που είναι οι Υδραίοι και οι Χιώτες. Μέχρι το 1866 δήμαρχοι διατελούν δύο Υδραίοι (Κυριακός Σερφιώτης και Αντώνιος Θεοχάρης) και δύο Χιώτες (Πέτρος Ομηρίδης Σκυλίτσης και Λουκάς Ράλλης). Έπρεπε να διανυθούν 31 ολόκληρα χρόνια για να αναλάβει Δήμαρχος κάποιος εκτός των δύο αυτών παροικιών και αυτός ήταν ο Αρκάδας Δημήτριος Μουτζόπουλος.

Η επιλογή Υδραίων και Χίων Δημάρχων τα πρώτα χρόνια δεν είχε να κάνει μόνο δια λόγους δικαίου καθώς εκπροσωπούσαν τις δύο κύριες παροικίες του Δήμου, αλλά στρέφονταν επίσης προς το σκοπό αποφυγής απόσχισης των παροικιών εκ του Δήμου, ειδικά της Υδραϊκής Συνοικίας που ήταν η πολυπληθέστερη και η ταχέως αναπτυσσόμενη. Άλλωστε για το συνοικισμό των Χίων ήδη προβλεπόταν σε βασιλικό διάταγμα του 1836 ο σχηματισμός "Δήμου Χίων" εντός των ορίων του Πειραιά. Παρά το γεγονός ότι για την Υδραϊκή παροικία δεν προβλεπόταν κάτι ανάλογο, επιδιώξεις τους ήταν φανερές.
Τόσο ο συνοικισμός των Χίων όσο και ο Υδραϊκός συνοικισμός, φαίνεται να συνεχίζουν να αποφασίζουν για τα εσωτερικά τους, μέσω Επιτροπών στις οποίες προΐστανται εκείνοι που εξαρχής είχαν αναλάβει να φέρουν εις πέρας το δύσκολο έργο μετακίνησης και εγκατάστασης των συμπατριωτών τους τα πρώτα δύσκολα χρόνια. Έτσι οι Υδραίοι Δήμαρχοι (όπως και οι Χιώτες) εκτός από το δύσκολο έργο που έχουν να δημιουργήσουν μια πόλη εκ του μηδενός, έχουν εκ παραλλήλου και το εξίσου δύσκολο έργο να "πείσουν" τους συμπατριώτες τους ότι το μέλλον βρίσκεται σε έναν ενιαίο Δήμο Πειραιώς και όχι στις τοπικές παροικίες. 

Στην περίπτωση των Υδραίων "αντίπαλος" των πρώτων Δημάρχων ως προς την ιδέα ενσωμάτωσης της Υδραϊκής συνοικίας ήταν ο πυρπολητής Αναστάσιος Ρομπότσης (ή και Ρομπότζης) που στη συνέχεια έγινε πλοίαρχος εμπορικού ναυτικού. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι δεν υπήρξε απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου περί ονοματοθεσίας δρόμου του Πειραιά προς τιμή του! Μέχρι τα τέλη περίπου της δεκαετίας του 1840 ο Δήμος Πειραιά μαστιζόταν από τέτοιες τοπικιστικές κινήσεις. 
Φωτογραφία Εξωφύλλου: Άγιος Νικόλαος αρχές 20ου αιώνα. Στη βάση του καταστήματα με τις χαρακτηριστικές νησιώτικες καμάρες


Περισσότερα εδώ